«Родовая усадьба – «Уразайи» авыл хуҗалыгы кулланучылар кооперативы

«Родовая усадьба – «Уразайи»

(«Уразайи» - Нәсел бакчасарае»)

(Татарстан Республикасы, Сарман районы, Мортышбаш авылы)

I үсеш этабы

Максат һәм бурычлар: «Родовая усадьба» бренды белән шәхси хуҗалыклар кооперациясе нигезендә авылны саклап калу һәм үстерү.

Эшчәнлек формасы: шәҗәрә нигезендә берләшкән, татар авылының социаль-икътисадый эшчәнлеге институты буларак 12 милекче гаилә кооперациясе.

Агросәнәгать комплексы кысаларында туфракны органик эшкәртү һәм яңа технологияләр кертү методларын кулланып, хуҗалык эшләренең 12 юнәлеше (контенты):

1. Кара карлыган (4 сорт), кура җиләге (3 сорт), виноградның районлаштырылган сортларын (12 сорт) һәм җир җиләге үсентеләрен үстерү өчен туфракны органик эшкәртү методларын кулланып питомник формалаштыру (40 сутый);

2. «Җиләкле үзән – Уразайи» бакчасын төзү (3,6 га җир): – кара карлыган (2 га), кура җиләге (1 га), алмагач – 31 данә (20 сутый), черешня – 31 данә (20 сутый), слива һәм чия (20 сутый); – яшелчә үстерү өчен (1 га җир): сарымсак (3 сорт), помидор, кыяр, кишер, кәбестә, кабак һәм бәрәңге;

3. Умарта ояларын бал җыю һәм бакча үсентеләрен серкәләү өчен урнаштыру (умарталар саны – 200 данә);

4.  Махсус подвалларда гөмбәләр (шампиньоннар, вишенка) үстерү;

5. Борынгы гореф-гадәтләрне һәм рецептларны саклап, агым чишмәсе бассейнында гөмбә, помидор һәм кыяр тозлау.

6.  Табигый сулыклар – буаларда аквакультура һәм балыкчылык (пелядь, ак амур, карабалык, толстолобик, карп һәм кысла) үрчетү;

7.  Кошчылык (үрдәкләр, казлар һәм бытбылдык) үрчетү;

8. Сарыкчылык (сарыклар) үрчетү. Көтүлек җирләрендә (35 гектар) күпьеллык үлән (люцерна) чәчү;

9.  Ит һәм балык ыслау;

10. Икмәк пешерү (борынгы рецептлар нигезендә икмәк әзерләү (чүпрәсез); өй пилмәннәре ясау (хәләл), яңа технологияләр базасында җитештерү (мини цех); «Күгәнәй» бренды белән шешәләрдә чишмә суы сату;

11. Сарман бистәсенең әйләнеч юлында хәләл «Мортыш» кафесы;

12. Агро -, эко -, этнотуризм. «Наһар тавы» таудан чаңгы шуу комплексы.

Матди-техник база:

1.            40 гектар җир 12 гаилә милкендә (5 га авыл эчендә койма белән әйләндереп алынган һәм 35 га пай җирләренә күпьеллык үлән чәчелгән);

2.            Хуҗалык корылмалары белән 5 торак йорт төзелгән һәм 2 йорт төзелә;

3.            Милектә мини трактор (25 ат көче) һәм аңа механикалаштырылган (гади һәм роторлы сабан, бәрәңге һәм сарымсак чәчкечләре, печән чапкыч һәм тыгызлап-җыйгыч, төрле модельле трактор тагылмалары бар;

4.            Йөк ташу машинасы (5 тонна);

5.            Умарта кортлары (өч ноктада 40 данә);

6.            Курдек тәкәләре (ике ноктада 50 данә);

7.            Кошчылык (үрдәкләр, казлар) (ике ноктада 100 данә);

8.            Үсентеләр питомнигы (40 сутый);

9.            «Җиләкле үзән – Уразайи» проекты буенча (3,6 га): – кара карлыган (2 га), кура җиләге (1 га), алмагач – 31 данә (20 сутый), черешня – 31 данә (20 сутый), слива һәм чия (21 данә) утыртылган; 

10. 70 сутый җирдә сарымсак (3 сорт) үстерелә;

11. Көтүлек җирләрендә (35 гектар) шәхси хуҗалыкларга сату өчен күпьеллык үлән (люцерна) чәчелә һәм җыеп алына;

12. Өй икмәге һәм пилмән (хәләл) җитештерелә.

Мәгълүмат белән тәэмин итү:

1.            24 буынга кадәр Уразаевларның нәсел шәҗәрәсе торгызылган;

2.            Ата йорты беренче халәтендә торгызылган һәм ремонтланган (2018 ел);

3.            Ата линиясе буенча бабай утары территориясе коймалап алынган һәм 60 сутыйга исәпләнгән алмагач бакчасы (2019) утыртылган;

4.            Авылдашлар көче белән «Күгәнәй» чишмәсе торгызылган (2020 ел);

5.            Мортышбаш авылы тарихы турында Байлар нәселеннән Уразаевлар шәҗәрәсе нигезендә китап басмага әзерләнә. Басма өчен җаваплы – Фәрит Уразаев;

6.            Танылган динче Морат Рәмзинең Байлар нәселеннән татар телендә Коръән тәрҗемәсе басмага әзерләнә. Басма өчен җаваплы – Фәрит Уразаев;

7.            Татар телендә Коръән тәфсире (авторы – Ногмания) басылган (7 телдә электрон версия). Басма өчен җаваплы – Фәрит Уразаев;

8.            «Мортыш-Баш сигез еллык мәктәбе» сайты булдырылган һәм эшли. Җаваплы – Фәннур Уразаев; Татар халык җырлары язылган диск чыгарылган. Башкаручы һәм композитор – Рафис Уразаев;

9.            Мортышбаш авылындагы тарихи урында яңа Җәмигъ мәчете төзелгән (1996 ел);

10.          Авыл халкы көче белән мәчет территориясендә алмагач бакчасы (1 га җир) утыртылган;

11.          Мортышбаш авылы мөселманнары катнашында 26 ел дәвамында Җәмигъ мәчете территориясендә «Корбан бәйрәме» уңаеннан йолалар һәм корбан чалу бәйрәме үткәрелә.

«Уразайи» нәсел утарының кооператив-хуҗалык эшчәнлеген үстерүгә ярдәм итә торган бәйрәмнәр:

1.            «Корбан-бәйрәм» – корбан чалуга бәйле дини йолалар;

2.            «Шәҗәрә бәйрәм – Җыен» – ата-бабаларыбызны шәҗәрә буенча җиденче буынга кадәр искә алу, үсеп килүче буынны рухи кыйммәтләр нигезендә тәрбияләү;

3.            «Сабантуй» – авылдашларның милли бәйрәме. Мәйданда җәйге кояшлы көннәрдә үткәрелә;

4.            «Бал уңышы җыю» – җәй бетүен бәйрәм итү, сезонны ябу;

5.            «Алма уңышы җыю» – көз килүен бәйрәм итү;

6.            «Каз өмәсе» – көздән соң авыл халкының традицион йола бәйрәме;

7.            «Нардуган» (Яңа ел бәйрәме) – кышын кояш торган көннәрдә гаилә белән бәйрәм ителә.